Herkomst van het enneagram
De herkomst van het enneagram schijnt zeer oud te zijn, zelfs wel 4500 jaar. Het is ontstaan in het Midden Oosten, waar zoveel spirituele filosofieën en tradities hun oorsprong hebben en zelfs nu nog samenkomen. G.I Gurdjieff heeft het enneagram naar het westen gebracht. Het enneagram van de persoonlijkheid is echter veel later ontwikkeld. De Chileense psychiater Oscar Ichazo speelde hierbij een belangrijke rol. Hij leerde het enneagram kennen van soefi-meesters. Hij combineerde deze leer met de hedendaagse psychologische typologie.
Claudio Naranjo, zijn leerling, werkte het enneagram als persoonlijkheidsleer verder uit. Zijn diepgaande onderzoeksactiviteiten zijn voor het persoonlijkheidsmodel van groot belang geweest.
Tegenwoordig wordt het enneagram afgebeeld als een cirkel, omgeven door negen getallen, één voor elk van de beschreven persoonlijkheidspatronen (typen). De getallen worden door lijnen met elkaar verbonden, op een manier die op het eerste gezicht willekeurig lijkt, maar bij nader inzien een duidelijk patroon volgt.

Wat leert het enneagram ons?
Het enneagram leert ons met name veel over onszelf. Het model van 9 persoonlijkheidstypen is dan ook een middel tot zelfkennis. Het enneagram analyseert niet zozeer op gedrag, maar veel meer op het niveau van achterliggende motivaties, drijfveren en op de focus van jouw aandacht.

Het model veronderstelt dat je jezelf in één enneagramtype het meest zult herkennen. Beken je je eenmaal tot dat type, dan barst er een feest van herkenning los. Er dienen zich daarna vele groei- en ontwikkelingsmogelijkheden aan. Het enneagram biedt een soort plattegrond voor verdere zelfkennis, ook voor effectieve verbetering van de eigen relaties thuis en op het werk of waar dan ook.

De namen van de verschillende enneatypen zijn minder relevant (er worden veelal verschillende namen voor dezelfde typen gebruikt): het gaat om de kenmerkende beschrijvingen van de typen.

Als je je herkent in een enneagramtype beaam je vooral de aangegeven achterliggende motivatie van je gedrag. Je geeft er ook mee aan dat je van nature geneigd bent je aandacht te richten op een specifiek gedeelte van de werkelijkheid. Hoewel de meeste mensen zich zullen herkennen in één van de negen typen, is het een zeer dynamisch model, er is veel variatie binnen één enneagramtype.

Doordat het enneagram onze achterliggende motivaties laat zien, verheldert het op die manier onze innerlijke drijfveren, verdedigingsmechanismen en strategieën. Pas als we ons daarvan bewust zijn, begrijpen we dat onze gewoontepatronen ‘als een masker zijn’, die onze ware aard, onze krachten en talenten versluieren.
De analyse op dit diepe niveau maakt het enneagram onderscheidend van alle andere persoonlijkheidsmodellen. Het enneagram is zowel een psychologisch model als een spiritueel model.

Zijn we ons eenmaal bewust van onze patronen en achterliggende drijfveren, dan kunnen we er in vrijheid voor kiezen hier al dan niet verandering in aan te brengen. We kunnen daarmee onze talenten, die zo wezenlijk bij ons passen, versterken en ‘aan het licht laten komen’ en onze innerlijke krachten, die ons soms ook kunnen verzwakken, accepteren en zonodig veranderen.

Het enneagram als psychologisch model
De kennis van het enneagram over de negen typen sluit naadloos aan bij een breed gebied van het hedendaags psychologisch denken. Het enneagram is echter één van de weinige persoonlijkheidsmodellen die zich niet zozeer met pathologie (cognitief gedrag) bezighoudt, maar met het gedrag op een normaal of hoger niveau van bewustzijn.
Volgens het enneagram is het ene type niet beter dan het andere type. Elk type heeft eigenschappen die zeer doeltreffend kunnen zijn. In alle typen zien we iets van onszelf terug. We hoeven geen type Negen te zijn om in de bezigheden van een dierbare op te gaan, en we hoeven geen type Vier te zijn om iemands pijn te kunnen delen. Elk van deze reacties is zinvol en normaal.

In relaties met anderen wordt duidelijk hoe we van elkaar kunnen verschillen. Ieder van ons vertelt een ander verhaal, en toch vertellen we allemaal de waarheid. We ervaren ons leven vanuit onze eigen levensvisie, en we hebben vaak niet door dat we bevooroordeeld zijn. Het enneagram geeft ons de mogelijkheid de wereld vanuit de levensvisie van anderen te zien, en zo kunnen we ontdekken dat elk type vanuit zijn of haar levensvisie de waarheid ziet.

De kracht van het enneagram ligt in een groeiend zelfinzicht. Het waarnemen van onze eigen patronen helpt ons om beter gebruik te maken van onze kwaliteiten en talenten. Bovendien kunnen we dankzij het enneagram effectiever en succesvoller met anderen omgaan doordat we leren begrijpen wat de kwaliteiten en talenten zijn van anderen.

Het enneagram is een mild instrument dat ons duidelijk maakt dat alle enneagramtypen even goed zijn. Het vertelt ons dat ieder mens uniek is en essentiële eigenschappen bezit om een waardevolle bijdrage en verdieping te kunnen leveren aan onze eigen ontwikkeling en aan onze relaties.