Verslag PEP dag van 16 november 2012
Op avontuur met de Goden van Egypte

Deze dag zijn ongeveer 35 mensen ingegaan op de uitnodiging om op deze mooie plek in Baarn  met elkaar terug in de tijd te gaan naar het oude Egypte, met als doel meer contact te krijgen met essentie kwaliteiten van de Enneagram types.
De hele dag bezig zijn met wie je in essentie bent was voor de deelnemers een onvergetelijke ervaring die je optilt naar een hogere vorm van ZIJN.

De voorzitter, Margot Rijswijk opent de dag en heet iedereen welkom. Zij geeft aan dat het bestuur en de kerngroep hard gewerkt hebben om deze dag tot een bijzondere en leerzame te maken. Alles is en wordt uit de kast gehaald om mensen daadwerkelijk te laten ervaren waar je naar toe kunt groeien mbv. het Enneagram.

Margot doet een aantal mededelingen:

  1. Van deze dag wordt van het ochtendprogramma film gemaakt, op initiatief van  Albert Kamphuis. Die film komt oa. op de site en komt wellicht ook beschikbaar met Engelse ondertiteling.
  2. Frits van Kempen komt op 24 november in het tv Programma de Verandering met zijn actie metaforen.
  3. Het PEP is bezig met het opzetten van een Nederlands agentschap van de IEA (International Enneagram Association) per 1 januari 2013. Omdat het PEP al een goed georganiseerde en professionele organisatie is, heeft de IEA ons gevraagd om in Nederland een agentschap (affiliation) te vormen voor de IEA. Het lidmaatschap biedt veel voordelen zoals lidmaatschap van het digitale blad ‘9-points’ voor de leden met info en nieuws over de laatste ontwikkelingen, internationale sprekers tegen kostendekkend tarief, enz. Door dit lidmaatschap zal de contributie van het PEP in september 2013 met ongeveer € 5,- stijgen. Nadere info volgt.
Zoals gebruikelijk volgt er kort nieuws over de werkgroepen:

Vanuit de zaal komt de opmerking dat in augustus Don Riso is overleden. Hij gaat de geschiedenis is als een van de Grote grondleggers van het Enneagram van de persoonlijkheid.

Het thema van de dag

De eerste inleiding: Over de oorsprong van het Enneagram.
Dan is het woord aan Leo Castelein. Hij is – als transpersoonlijke psycholoog - zeer geïnteresseerd in het ontstaan en de ontwikkeling van het Enneagram. Dat ontstaan is nauw verbonden aan de ontwikkeling van het menselijk bewustzijn.
Hij neemt ons allereerst mee naar het ontstaan en de aard van symbolen en iconen. We hebben het dan over de eerste archeologische vondsten op dit gebied uit de tijd dat de jager-verzamelaars in stamverband leefden, zo'n 70 000 jaar geleden.

 

Voor het overleven van de stam is vruchtbaarheid van het allergrootste belang. Dat is niet alleen de vruchtbaarheid van planten en dieren, zonder dat is er geen voedsel. Maar ook de vruchtbaarheid en het moederschap van de vrouwen van de stam, zonder deze is de stam immers gedoemd om uit te sterven.
Moeders weten dat zwanger zijn een zeer bijzondere ervaring is. Maar ook naar een zwangere vrouw of een jonge moeder kijken geeft al een zeer speciale belevenis, je zou kunnen zeggen dat je de essentie van vruchtbaarheid, moederschap, vrouwelijke creativiteit en generativiteit ervaart.

 

Omstreeks 70 000 jaar geleden ontstond er een revolutie in het menselijk bewustzijn. Voor het eerst in de geschiedenis werd geprobeerd die essentie van vruchtbaarheid en generativiteit in een (stenen) beeldje uit te drukken. Zo'n beeldje wordt een icoon genoemd omdat het een zekere gelijkenis heeft met datgene waar het voor staat. Elke keer als je naar dat icoon kijkt wordt die beleving van de essentie weer opgeroepen. Ook als er geen zwangere vrouw in de buurt is. Een symbool heeft geen gelijkenis met wat het voorstelt, de betekenis is aangeleerd.

 

Het is alsof de essentie is opgeslagen in dat icoon, dat als een soort extern geheugen werkt. Gedragen door dat icoon is de essentie van vruchtbaarheid, moederschap en generativiteit continue bij de stam aanwezig.
In de loop van de tijd is deze essentie in het bewustzijn veralgemeniseerd en geabstraheerd tot de Alma Mater, de Grote Moeder, of kortweg De Godin.
Carl Jung noemt dit een archetype. Dat is niet de uiterlijke vorm van het icoon, want die kan verschillen. Het archetype is de essentie die de specifieke beleving, met zijn betekenis en vorm veroorzaakt.

 

De tweede inleiding: De rol van de Egyptenaren.
De Egyptenaren waren excellente (natuur) waarnemers en zij werkten hun waarnemingen uit in een uitgebreid stelsel van iconen en symbolen. Niet alleen het ontvankelijke, vruchtbare vrouwelijke principe was volgens hen van belang. Zonder een tweede actieve, mannelijke essentie of principe, was er ook geen leven of creatie mogelijk.

 

Zo zagen zij de ruimte als de Grote Kosmische Moeder, het dragende ontvankelijke principe. Die Moeder draagt de zon, het actieve mannelijke principe dat in oude tijden Her (Horus) en later Re werd genoemd. De Moeder kreeg de naam Het-Her (Hathor) wat het Huis van Her (Horus) betekent.
In de nacht verbleef Horus/Re in het moederlichaam van Hathor en maakte daar transformatieprocessen door. In de ochtend werd Horus/Re als het zonnekind uit de vulva van de Moeder(weder)geboren zodat hij zijn scheppende werk kon beginnen. In de avond werd de oud geworden zon door de moeder ingeslikt en kon hij weer transformeren om in de ochtend opnieuw geboren worden.

 

De zonsopgang, het moment van geboorte is een overgang vanuit de onderwereld naar de bovenwereld. De zonsondergang is het moment van sterven en de overgang van de bovenwereld naar de onderwereld.
Die twee overgangsmomenten werden door de Egyptenaren als uiterst betekenisvol en heilig beschouwd. Ze werden in één icoon vastgelegd dat de Aket werd genoemd. Die Aket is de oervorm van het Enneagram en is omstreeks 3000 voor Christus ontstaan.

 

Rondom de zon werd vaak de Mehen getekend, de slang die in zijn eigen staart bijt en een icoon is voor de cyclische tijd die ook de ruimte omvat.
In eerste instantie werd in de zon van de Aket alleen het zonnekind Horus getekend. De twee heuvels worden dan vaak als leeuwen afgebeeld. Maar men onderscheidde meer scheppende principes of essenties, die vaak in een Negental of Enneade van "Grote Goden" werden samengevat.

 

Aan het einde van de Egyptische tijd vinden we een opmerkelijk icoon dat weer is afgeleid van de Aket, waarin een negenkoppige Wereldgod wordt afgebeeld. Daarin wordt voorgesteld dat de Ene God negen gezichten heeft of in negen essenties te onderscheiden is. De uitspraak uit de mondelinge traditie dat het Enneagram " Het gelaat van god is", is nog een echo van deze wijsheid. Het icoon van de Wereldgod hoort eigenlijk niet meer bij de oorspronkelijke Egyptische religie maar is de illustratie bij een Alchemistisch geschrift van ca. 200 na Chr.
In de Arabische alchemie zal dit icoon verder tot de huidige vorm van het Enneagram worden ontwikkeld.

 

In die huidige vorm staan bijvoorbeeld punt 6 voor Hathor, de essentie van vrouwelijke generativiteit en punt 3 voor Horus/Re, de essentie van mannelijke creativiteit. Elk Enneatype is gebaseerd op zo'n essentie die – in grote lijnen – overeenkomt met het hoogste gezondheidsniveau van dat type.

 

Samenvattend is het Enneagram een complex icoon waarin (negen) essenties met hun onderlinge relaties zijn opgeslagen. De Egyptenaren noemden die essenties Netjeroe en zagen dat als principes die in mens en natuur werkzaam zijn, niet helemaal terecht vertalen wij dat met goden.


Het begrip god is in onze tijd vooral gebaseerd op het Christendom, met zijn interpretaties van de bijbel en is een bedacht cognitief systeem. De goden van Egypte zijn essenties, gebaseerd op het waarnemen en ervaren van zowel de menselijke als de fysieke natuur. Of de Christelijke god bestaat is daarmee een kwestie van geloof geworden. De aard van de netjeroe is geen kwestie van geloof, maar van rechtstreekse en betekenisvolle waarnemingen en ervaringen.
In de 19e eeuw zijn de (diepte)psychologie en de transpersoonlijke psychologie uitgevonden. Daarin wordt de verbinding weer gezocht met die oorspronkelijke vorm van ervaren.

 

Een oefening: een icoon ervaren.
Om de werking van een icoon aan den lijve te ervaren deelt Leo replica's uit van een Oudegyptisch amulet de scarabee. Deze mestkever was voor de Egyptenaren een icoon voor het vormgevende principe van het leven. We houden het amulet, met gesloten ogen in de palm van onze hand en nemen even in alle rust waar wat we in die handpalm ervaren. Bij het navragen blijkt die ervaring per persoon verschillend te zijn. Bijvoorbeeld: rust, een bonkend hart, bewegend leven, enz. Aparte ervaring!

 

De derde inleiding: De Enneaplaza, een tempel voor alle goden.
Het op de grond gelegde Enneagram noemt Leo de Enneaplaza. Als je het Enneagram als icoon ziet is dit het plein of de open ruimte (Plaza) waar de werkzaamheid van het Enneagram kan worden beleefd.
Vandaag zien we de  Enneaplaza als een Pantheon, een Tempel waar alle Egyptische Goden aanwezig zijn.

 

Hij loopt de goden stuk voor stuk langs:

  1. Maat. De Godin van de Wereldorde, regelmaat en recht.
  2. Isis. Godin van Liefde en Mededogen
  3. Re of Horus. De Heer van Leven en Vernieuwing.
  4. Osiris. De God van Oorspronkelijkheid, Individualiteit en Zuiverheid.
  5. Thoth. De God van gewaarzijn en alle Weten.
  6. Hathor. De Moeder, Godin en Vrouwe van Vruchtbaarheid en Wijsheid
  7. Geb. De God van Overvloed, Levensvreugde en Voeding.
  8. Seth. De God van Gezag en Invloed
  9. Atoem. De God van de Schepping van het Al, die zich op aarde manifesteert.

Leo geeft bij iedere God of Godin een toelichting over invloed en betekenis. Frappant is de gelijkenis met de Enneagram types. Aan het einde van de dag zal Leo een hand-uit uitdelen met een korte beschrijving van de netjeroe / essenties.

 

Het middagprogramma: We bouwen een Pantheon, een Tempel voor alle goden
Na de lunch betreden we wederom de zaal die ineens omgetoverd is in een Egyptische tempel en creatieve werkplaats.
Leo en Teeja gaan ons als hogepriesters gekleed voor, de tempel in. De optocht voert langs 9 tafels die elk een altaar/tempel voor een van de goden zal worden.


Leo vraagt ons welke god/essentie we beter willen leren kennen en iedereen kiest voor een bepaalde god en neemt plaats bij de betreffende tafel, zo ontstaat een subgroepje per godheid. Die godheid hoeft niet je eigen type te zijn.
In de verdere middag gaan we de tempel voor alle goden inrichten en onderzoeken of we die essenties ook met elkaar kunnen beleven.

 

Allereerst leidt Leo ons in een geleide fantasie naar het Oude Egypte, waar we een levende ontmoeting hebben met de door ons gekozen godheid/essentie.
Dan krijgen we de opdracht om:

We krijgen daar een uur de tijd voor.

 

Al snel na de geleide fantasie gaan we met behulp van het aanwezige materiaal zoals kleden, kralen, kaarsen en andere rekwisieten de tempel van onze god inrichten. Mooi om te zien hoe iedereen zich vol passie inzet om de sfeer van zijn of haar god uit te beelden.
Als de tempel ingericht is, worden we uitgenodigd om de sfeer/essentie/boodschap van onze tempel uit te beelden voor de anderen. Dat wordt een boeiend spektakel van negen verschillende uitingsvormen en voordrachten.

 

Ik zelf heb ervoor gekozen om Seth, de essentie van punt 8, beter te leren kennen. Terugkijkend op de middag constateer ik dat ik door het inrichten van de tempel, de interactie met de andere leden van de Seth groep en de presentatie aan de groep een kans heb gekregen om de energie van type Acht duidelijker te ervaren en neer te zetten. Gedurende de dagen die volgen op deze dag, kan ik invoelen dat het Acht gevoel beter bereikbaar is voor mij.

 

We sluiten af met een kort rondje impressies. Iedereen heeft deze dag als bijzonder ervaren niet alleen door het opdoen van inzicht, maar vooral ook door de ervaring van weer iets vertrouwder te zijn geworden met de essentie energie van je eigen Enneatype en dat van een aantal anderen.

 

Margot dankt iedereen voor inbreng en enthousiasme. Een speciaal dankwoord is aan Leo gericht, die met heel veel energie hard gewerkt heeft om de fascinerende wijsheid van het oude Egypte voor ons toegankelijk te maken en toepasbaar in ons persoonlijke ontwikkelingsproces. Ook dank voor Corry onze fotograaf.
We netwerken en praten weer lang en intens na aan de bar onder het genot van sapjes en hapjes.

 

De volgende PEP dag zal zijn op donderdag 11 april 2013.
De kerngroep is in de voorbereidende fase bezig met het onderwerp karakterstructuren en het Enneagram. U hoort daar binnenkort meer over.
Natuurlijk zijn we dan ook weer te gast in Drakenburg te Baarn.

Jacques van Hees